نظام نامه اخلاقی روانشناسان و مشاوران
مقدمه:
قانون تشکیل سازمان نظام روانشناس ی و مشاوره جمهوری اسالمی ایران در ماده )۲ ،)حمایت از حقوق مراجعان و
حقوق صنفی روانشناس ان و مشاوران را از جمله اهداف سازمان دانسته است . ماده )۱۲ )این قانون یکی از وظایف
شورای مرکزی را تشکیل هیأت رسیدگی به تخلفات صنفی و حرفهای شاغالن حرفههای روانشناسی و مشاوره برشمرده
و در تبصره یک ماده )۱۹ )نیز یکی از تخلفاتی را که موجب محکومیت اعضای سازمان میشود، تخلف از شئون
حرفهای و صنفی؛ به معنای عدول از اصول نظامنامه اخالق حرفهای روانشناس ی و مشاوره قلمداد نموده است.
نظامنامه اخالق حرفهای سازمان نظام روانشناس ی و مشاوره جمهوری اسالمی ایران با ارج نهادن به زمینههای فرهنگی،
اجتماعی و با الهام از تعالیم دینی و با توجه به تنوع فرهنگ ها و گستردگی خدمات روانشناختی و مشاورهای، و با در
نظر گرفتن دستآوردهای علمی و تخصصی روانشناس ان و مشاوران در ایران، جهان و به منظور تأمین حقوق مراجعان
و استفادهکنندگان از خدمات روانشناسی و مشاوره و همچنین برای تأمین حقوق روانشناسان و مشاوران، و حفظ
شئون حرفهای و منزلت اجتماعی ایشان تدوین شده است. هدف این نظامنامه، تعیین استانداردها و ضوابط اخالقی
برای فعالیتهای حرفهای روانشناسان و مشاوران، تصریح حقوق مراجعان یا استفاده کنندگان از خدمات روانشناسی
و مشاوره و متخصصان میباشد. این نظامنامه شامل دو بخش به شرح زیر میباشد:
۱ -اصول عمومی اخالق حرفهای
۲ -استانداردها و ضوابط اخالق حرفهای
الف: اصول عمومی اخالق حرفهای
اصول عمومی شامل اصول کلی و ارزشهای فراگیر اخالقی و انسانی است که زیر بنای استانداردها و ضوابط اخالق
حرفهای است و انتظار میرود روانشناسان و مشاوران در کلیه رفتارهای حرفهای خود، همواره آنها را مد نظر داشته
و برای رعایت بهینه آنها تمامی تالش خود را به کار گیرند. اصول عمومی نظامنامه اخالق حرفهای سازمان نظام
روانشناسی و مشاوره جمهوری اسالمی ایران عبارت است از:
۱ -اصل احترام به شأن و آزادی انسان و تکریم شخصیت مراجعان
۲ -اصل وظیفه شناسی و مسئولیت پذیری
۳ -اصل ارائه خدمات مؤثر و اجتناب از آسیب رسانی اجتماعی
۴ -اصل عدم تبعیض
۵ -اصل توجه به رفاه دیگران
۶ -اصل توجه به نظام ارزشهای جامعه
ب: استانداردها و ضوابط اخالق حرفهای
استانداردها و ضوابط اخالق حرفهای شامل مجموعهای از مقررات و ضوابط ایجابی و سلبی است که با تمرکز بر شرایط
خاص حرفهای، روانشناسان و مشاوران را ملزم به انجام دادن رفتار یا رفتارهایی معین، و یا اجتناب از رفتار یا رفتارهایی
خاص می سازد. این استانداردها عبارتند از:
ن ظ ا م ن ا م ه ا خ ال ق ی ر و ا ن ش ن ا س ا ن و م ش ا و ر ا ن
ص ف ح ه | ۲
۱ -صالحیت
۱-۱ -روانشناسان و مشاوران در حیطههایی به ارایه خدمات حرفهای، پژوهشی و آموزشی می پردازند که
صالحیت الزم برای انجام دادن آن ها را احراز کرده اند.
۱-۲ -روانشناسان و مشاوران برای معرفی خود فقط از مدارج تخصصی و مدارک علمی که از دانشگاههای معتبر
دریافت کردهاند استفاده می کنند و حق استفاده از عناوینی را که احراز نکرده اند، ندارند.
۱-۳ -روانشناسان و مشاوران فقط رو ش های درمانی و مشاورهای را که برای آن ها آموزش دیده و در آ نها
تجربه پید ا کرده اند، به کار می گیرند و از به کار بستن روشهایی که در آن ها تجربه ندارند، خودداری
میکنند.
۱-۴ -روانشناسان و مشاوران در جریان ارایه خدمات و تحقیقات، به نقش و تاثیر عوامل فرهنگی، قومی، نژادی،
جنسیتی، دینی، مذهبی در چارچوبی که با کار آن ها ارتباط پیدا می کند، توجه دارند.
۱-۵ -روانشناسان و مشاوران همواره برای توسعه، روزآمد کردن صالحیت و توانایی های حرفهای خود تالش
میکنند.
۱-۶ -روانشناسان و مشاوران هنگامی که وظایفی را به عهده کارمندان، کارآموزان یا دستیاران آموزشی یا
پژوهشی خود میسپارند و یا در مواردی که از خدمات دیگران استفاده میکنند )مانند اجرا و تفسیر
آزمون های شناختی(، باید اطمینان حاصل نمایند که این افراد :
الف( از توانایی و تجربه الزم برای انجام آن کار برخوردارند.
ب( خدمات مورد نظر را به طور کامل و صحیح انجام می دهند.
۱-۷ -روانشناسان و مشاوران از کار کردن در موقعیت ها یا زمینه هایی که احتمال میدهند مشکالت شخصی
آنها در انجام وظایفشان خلل وارد سازد، اجتناب میکنند .
۱-۸ -روانشناسان و مشاوران خدماتی که صالحیت ارائه آن را ندارند، به همکاران واجد صالحیت خود ارجاع
میدهند .
۱-۹ -روانشناسان و مشاوران در موقعیت های اضطراری و بحرانی، به کمک رسانی و ارایه خدمات روان شناختی
مورد نیاز اقدام میکنند .
۱ -مسئولیت:
۱-۱ -روانشناسان و مشاوران باید تمامی تالش خود را برای رعایت استانداردها و مقررات حرفه خود به کار گیرند
و در قبال رفتار و گفتار خود قبول مسئولیت کنند .
۱-۲ -روانشناسان و مشاوران در چارچوب قوانین و مقررات جاری کشور فعالیت میکنند. بر همین اساس الزم
است با قوانین مرتبط با حوزه فعالیت خود آشنایی کامل داشته باشند .
۱-۳ -روانشناسان و مشاوران وظیفه خود میدانند از هر گونه سوء استفاده از یافتههای پژوهشی پرهیز کنند.
۱-۴ -روانشناسان و مشاوران مسئولیت رفاه و بهزیستی مراجعان و تمامی افرادی که از اقدام ها و تصمیمهای آنها
تأثیر میگیرند را در چارچوب خدمات درمانی و مشاورهای بر عهده دارند، به حقوق افراد و گروههایی که با
آن ها کار میکنند احترام میگذارند و تمام تالش خود را در جهت حفظ منافع آنها به کار میگیرند.
ن ظ ا م ن ا م ه ا خ ال ق ی ر و ا ن ش ن ا س ا ن و م ش ا و ر ا ن
ص ف ح ه | ۳
۱-۵ -روانشناسان و مشاوران قبل از شروع درمان، اطالعات الزم در ارتباط با مسایل مالی را در اختیار مراجعین
قرار میدهند و توافق آگاهانه آنها را به دست میآورند.
۱-۶ -روانشناسان و مشاوران تنها اعتبار و پیامد کارهایی را که خودشان انجام دادهاند، میپذیرند.
۲ -روابط حرفهای
۲-۱ -روانشناسان و مشاوران از اعمال هرگونه بی عدالتی و تبعیض نسبت به مراجعان و دریافت کنندگان خدمات
اجتناب میکنند.
۲-۲ -روانشناسان و مشاوران از هرگونه مزاحمت های اخالقی و رفتاری اجتناب میکنند و در صورت آگاهی از
فعالیتهای خالف اخالق دستیاران و همکاران خود، نسبت به جلوگیری آن از طریق مشورت یا تذکر دادن
به آنان و در صورت لزوم از طریق اطالع به هیأت های رسیدگی به تخلفات سازمان نظام روانشناسی و مشاوره
اقدام مینمایند .
۲-۳ -روانشناسان و مشاوران از ایجاد هرگونه ارتباط غیر حرف های با مراجعان خود و کارکنانی که زیر نظر آنان
فعالیت میکنند، اجتناب مینمایند.
۲-۴ -روانشناسان و مشاوران از هرگونه آسیب رسانیدن به مراجعان، دانشجویان، کارآموزان، شرکت کنندگان در
پژوهش و کسانی که با آنان کار میکنند، اجتناب می نمایند و برای به حداقل رسانیدن آسیب، در مواقعی
که غیرقابل پیش بینی یا غیرقابل اجتناب است، اقدام های الزم را معمول میدارند .
۲-۵ -روانشناسان و مشاوران در مواقعی که تعارضی بین منافع شخصی و ایفای نقش حرفهای به وجود بیاید، از
پذیرش نقش حرفهای خود اجتناب نمیکنند.
۲-۶ -روانشناسان و مشاوران از هرگونه سوء استفاده از روابط حرف های خود پرهیز مینمایند.
۲-۷ -روانشناسان و مشاوران در مواقع ضروری یا در مواردی که به لحاظ حرفهای الزم باشد، به منظور تأمین
خدمات متناسب و مؤثر برای مراجعان خود، با سایر متخصصان، مشورت و همکاری میکنند و در صورت نیاز،
مراجعان خود را به آنان ارجاع میدهند .
۲-۸ -روانشناسان و مشاوران برای اجرای پژوهش، سنجش، درمان، راهنمایی و مشاوره با اشخاص، با استفاده از
زبانی که برای آنان قابل درک باشد، توافق آگاهانه آنان را کسب میکنند.
۲-۹ -در مواردی که روانشناس و مشاور به علت وضعیت حاد روانی یا صغر سن مراجع نتواند رضایت آگاهانه وی
را جلب نماید می بایست رضایت قیم قانونی یا ولی وی را با حفظ شأن و منزلت مراجع به دست آورد.
۲-۱۰ -روانشناسان و مشاوران به منظور تکریم مراجعان خود در محاورات ف یمابین، تشکیل پرونده و مکاتبات
حرفهای از به کار بردن واژه های بیماری، بیمار، مریض و مرض و نظایر آن اجتناب نموده و به جای آن از
واژههای مراجع یا مراجعان استفاده مینمایند.
۳ -رازداری:
۳-۱ -روانشناسان و مشاوران برای محافظت از اطالعات محرمانه به دست آمده در حوزه فعالیتهای حرفهای
خود اقدامهای احتیاطی الزم را به عمل میآورند.
۳-۲ -روانشناسان و مشاوران برای ارزیابی، تشخیص، درمان و پژوهش فقط به جمعآوری اطالعات مورد نیاز
میپردازند و از هرگونه دریافت اطالعات اضافی اجتناب میکنند.
ن ظ ا م ن ا م ه ا خ ال ق ی ر و ا ن ش ن ا س ا ن و م ش ا و ر ا ن
ص ف ح ه | ۴
۳-۳ -روانشناسان و مشاوران در ثبت و گزارش اطالعات به گونهای عمل میکنند که امکان سوء استفاده از آن
وجود نداشته باشد .
۳-۴ -روانشناسان و مشاوران قبل از ضبط صوتی یا تصویری جلسات، از مراجعان یا نمایندگان قانونی آنها رضایت
نامه کتبی دریافت میکنند.
۳-۵ -روانشناسان و مشاوران صرفاً در موارد زیر می توانند رازداری را نقض کنند:
۴-۵-۱ -بنا به درخواست و رضایت مراجع یا قیم قانونی او، مشروط به اینکه افشای اطالعات منافع مراجع را
به خطر نیندازد.
۴-۵-۲ -وجود خطر جانی برای مراجع یا دیگران
۴-۵-۳ -اختالل مسری کشنده مانند HIVو ایدز
۴-۵-۴ -در صورتی که به وسیله قانون یا مراجع قانونی حکم شده باشد.
تبصره: در صورت نقض رازداری براساس موارد فوق، روانشناسان و مشاوران برای حفظ منافع مراجعان تمامی تالش
خود را به کار میبندند و افشای اطالعات را در حداقل ممکن نگاه میدارند و حتی المقدور مراجع را در جریان افشای
اطالعات قرار میدهند.
۵ -سنجش، ارزیابی و تفسیر آزمون های روان شناختی :
۵-۱ -روانشناسان و مشاوران از آزمونهای روانشناختی معتبر استفاده میکنند .
۵-۲ -روانشناسان و مشاوران فقط آزمونهایی را به کار می برند که قبالً صالحیت های الزم برای استفاده از آنها
را کسب کرده باشند.
۵-۳ -روانشناسان و مشاوران از آزمو نهای روان شناختی به صورت هدفمند و متناسب با نیاز و صرف اً در چارچوب
تشخیص، درمان، راهنمایی، مشاوره و تحقیق استفاده میکنند.
۵-۴ -روانشناسان و مشاوران اجازه نمیدهند که آزمونهای روانشناختی توسط افراد فاقد صالحیت اجرا،
نمرهگذاری و تفسیر شود و یا از نتایج آزمونها سوءاستفاده گردد.
۵-۵ -روانشناسان و مشاوران نتایج آزمونها را فقط به درخواست کتبی مراجع، قیم قانونی و یا دادگاه، با رعایت
منافع و مصلحت مراجع، در اختیار آن ها قرار میدهند، مگر در مواردی که تشخیص دهند انجام این کار
باعث آسیب به مراجع یا سوءاستفاده از نتایج آزمونها شود.
۵-۶ -روانشناسان و مشاوران صرفاً در صورتی برای طراحی، تهیه، استاندارد نمودن و تعیین اعتبار و پایایی
آزمونهای روانشناختی اقدام ینمایند که از دانش و تخصص الزم برخوردار بوده، و با اصول علمی و روزآمد
روان سنجی آشنا باشند.
۵-۷ -روانشناسان و مشاوران در تفسیر نتایج آزمو ن ها، اهداف ارزیابی و عوامل مختلف مرتبط با آن را، که ممکن
است در قضاوت آزمونگر و تفسیر نتایج آزمون تاثیرگذار باشد )از قبیل توانایی انجام آزمون، ویژگی های
مراجع، موقعیت اجرای آزمون، تفاوت های زبانی و فرهنگی (، در نظر میگیرند.
۶ -مداخله های روان شناختی :
۶-۱ -روانشناسان و مشاوران رضایت آگاهانه مراجع، یا قیم قانونی وی را قبل از هرگونه مداخله روانشناختی
کسب میکنند .
ن ظ ا م ن ا م ه ا خ ال ق ی ر و ا ن ش ن ا س ا ن و م ش ا و ر ا ن
ص ف ح ه | ۵
۶-۲ -در مواردی که روانشناس یا مشاور در دوره آموزش باشد، این موضوع را قبل از گرفتن رضایت آگاهانه به
اطالع مراجع میرساند .
۶-۳ -اگر روان شناس یا مشاور بخواهد روشی را که پشتوانه پژوهشی کافی ندارد، در مورد مراجع به کار ببرد، قبالً
وی را در جریان روش مزبور قرار داده و موافقت کتبی او را جلب کند.
۶-۴ -روانشناسان و مشاوران پرونده مراجعان را به شکلی کامال ایمن بایگانی نموده و کلیه سوابق پرونده را حداقل
برای ۵ سال بعد از خاتمه مداخله و در مورد کودکان و نوجوانان تا رسیدن به سن قانونی نگهداری میکنند .
۶-۵ -روانشناسان و مشاوران در روابطی که با نقش حرفهای آنان تعارض داشته باشد، وارد نمیشوند.
۶-۶ -روانشناسان و مشاوران از درگیر شدن در هر گونه رابطه جنسی با مراجعان خود اجتناب میکنند .
۶-۷ -روانشناسان و مشاوران با مراجعان خود ازدواج نمیکنند، مگر آن که حداقل ۲ سال از اتمام یا توقف مداخله
حرفهای آنان گذشته باشد .
۶-۸ -روانشناسان و مشاوران وقتی که با زوج یا خانوادهای کار میکنند، به عنوان شاهد یکی از آنان برعلیه دیگری
در دادگاه شهادت نمیدهند.
۶-۹ -روانشناسان و مشاوران حق ا لزحمه خدمات روانشناختی و مشاورهای خود را طبق تعرفههای سازمان نظام
روانشناس ی و مشاوره جمهوری اسالمی ایران دریافت مینمایند و از دریافت وجه دیگری از مراجعان اجتناب
میکنند.
۷ -آموزش، کارورزی و نظارت:
۷-۱ -روانشناسان و مشاوران تنها برنامه های آموزشی، کارآموزی و کارورزی را بر عهده میگیرند که دانش و تجربه
الزم را برای اجرای آنها داشته باشند .
۷-۲ -روانشناسان و مشاوران، دانشجویان، کارآموزان و کارورزان را از سرفصل، محتوی و فرایند برنامه آموزشی
آگاه میکنند.
۷-۳ -محتوی و برنامه های آموزشی، کارآموزی و کارورزی که توسط روانشناس ان و مشاوران ارایه میشود، باید
مرتبط، علمی، دقیق و به روز باشد.
۷-۴ -روانشناسان و مشاوران در برنامه های آموزشی، کارآموزی و کارورزی خود، اهداف، انتظارات، محتوی آموزشی
و نحوه ارزشیابی برنامه را مشخص می کنند.
۷-۵ -روانشناسان و مشاوران بر نحوه اجرای کارورزیهایی که مسئولیت آن ها را بر عهده گرفته اند، نظارت کامل
داشته و بازخوردهای الزم را به کارورزان ارائه میدهند .
۷-۶ -روانشناسان و مشاوران با ارزیابی مداوم، از قابلیتها و محدودیتهای شخصی و علمی کارآموزان و کارورزان
آگاه میگردند و در صورتی که محدودیتها مانع تحقق اهداف کارآموزی و کارورزی باشد، در رفع آن اقدام
میکنند.
۷-۷ -روانشناسان و مشاوران به دانشجویان، کارآموزان و کارورزان خود خدمات درمانی یا مشاورهای ارایه نمیدهند
و در صورت لز وم آنان را به متخصصان واجد شرایط ارجاع میدهند .
۷-۸ -روانشناسان و مشاوران دانشجویان، کارآموزان و کارورزان را به پیروی از اصول اخالق حرفهای روانشناس ی
و مشاوره ترغیب مینمایند.
ن ظ ا م ن ا م ه ا خ ال ق ی ر و ا ن ش ن ا س ا ن و م ش ا و ر ا ن
ص ف ح ه | ۶
۷-۹ -روانشناسان و مشاوران مرزهای اخالقی، حرفهای و اجتماعی را با دانشجویان، کارآموزان و کارورزان خود،
مشخص و رعایت نموده و از هر نوع رابطهای که منجر به سوءاستفاده شود، اجتناب میکنند.
۷-۱۰ -روانشناسان و مشاوران در طول دوره آموزش و کارورزی، با حفظ حرمت دانشجویان، کارآموزان و کارورزان
، از ورود به حیطههای زندگی شخصی آنان خودداری میکنند .
۷-۱۱ -روانشناسان و مشاوران، کارکنان، کارمندان و بستگان نزدیک خود را به عنوان کارآموز و کارورز نمیپذیرند.
۷-۱۲ -روانشناسان و مشاوران در برنامههای آموزشی، زمینه مناسب برای آشنایی و کسب تجربه دانشجویان،
کارآموزان و کارورزان را درباره دیدگاهها و فنون مختلف روانشناختی و مشاورهای فراهم نموده و آنها را به
توسعه تجربه های علمی و عملی خود ترغیب میکنند.
۷-۱۳ -روانشناسان و مشاوران صرفاً در چارچوب صالحیتها و تواناییهای واقعی افراد و براساس شناخت شخصی
خود نسبت به ارایه توصیه نامههای علمی برای آنان اقدام میکنند.
۸ -پژوهش و انتشار:
۸-۱ -روانشناسان و مشاوران از منطبق بودن پژوهش خود با اصول علمی و اجرای درست آن اطمینان حاصل
میکنند.
۸-۲ -روانشناسان و مشاوران در برنامهریزی و اجرای پژوهش های خود اطمینان حاصل مینمایند که پروژه پژوهشی
آنان با اصول اخالق حرفهای منطبق میباشد.
۸-۳ -در صورتی که روانشناسان و مشاوران نسبت به انطباق طرح پژوهشی خود با اصول اخالق حرفهای تردید
داشته باشند، قبل از اجرای طرح پژوهشی، آن را به تصویب کمیته اخالق حرفهای دانشگاه یا سازمان محل
خدمت خود میرسانند. در صورتی که کمیته اخالقی در دانشگاه یا سازمان مذکور وجود نداشته باشد،
میتوانند از کمیته اخالق حرفهای دیگر دانشگاهها و یا سازمان نظام روانشناس ی و مشاوره استعالم کنند .
۸-۴ -روانشناسان و مشاوران میپذیرند که شرکت در هرگونه تحقیق روانشناختی داوطلبانه بوده و عدم تمایل
افراد به همکاری نباید هیچ گونه تبعات منفی برای آنان داشته باشد.
۸-۵ -روانشناسان و مشاوران قبل از انجام پژوهش، با استفاده از زبانی قابل فهم، رضایت آگاهانه شرکت کنندگان
در تحقیق یا قیم قانونی آنان را به صورت کتبی کسب مینمایند. رضایت آگاهانه شامل اطالعات زیر می
باشد:
۸-۵-۱ -داوطلبانه بودن شرکت در تحقیق
۸-۵-۲ -نوع فعالیتی که شرکتکنندگان باید انجام دهند
۸-۵-۳ -توضیح منافع و خطرات احتمالی شرکت در تحقیق
۸-۵-۴ -حق انصراف شرکتکنندگان از ادامه همکاری در هر زمان
۸-۵-۵ -توضیح روشهای حفظ رازداری و محدودیتهای احتمالی در این زمینه
۸-۵-۶ -آدرس و شماره تلفن محقق و سازمان مجری تحقیق
۸-۶ -روانشناسان و مشاوران فقط زمانی میتوانند از پنهانکاری در پژوهش استفاده کنند که اوالً منافع تحقیق
بیشتر از ضرر احتمالی آن باشد، و ثانیاً انجام تحقیق به روشهای دیگر امکان پذیر نباشد .
۸-۷ -روانشناسان و مشاوران صرفاً در مواردی که پژوهش متضمن هیچ گونه استرس، درگیری و آسیب نباشد،
میتوانند از کسب توافق آگاهانه صرفنظر نمایند .
ن ظ ا م ن ا م ه ا خ ال ق ی ر و ا ن ش ن ا س ا ن و م ش ا و ر ا ن
ص ف ح ه | ۷
۸-۸ -روانشناسان و مشاوران نسبت به رفاه، آسایش و ایمنی آزمودنیها و شرکتکنندگان در تحقیق خود مسئول
هستند و تمامی احتیاط های الزم را برای پیشگیری از هرگونه آسیب فیزیکی، روانی و اجتماعی به آنان در
تحقیق به عمل میآورند.
۸-۹ -روانشناسان و مشاوران اطمینان حاصل میکنند که تمامی اطالعات مربوط به آزمودنیها و شرکتکنندگان
در پژوهش به صورت محرمانه نگهداری شده و گزارش تحقیق به گونهای تهیه و ارایه میشود که شناسایی
شرکتکنندگان ممکن نباشد .
۸-۱۰ -روانشناسان فقط زمانی روی حیوانات تحقیق میکنند که انجام چنین تحقیقی ضروری بوده و نتایج حاصل
در جهت پیشرفت و ارتقاء دانش روانشناسی و بهبود کیفیت زندگی انسانها موثر باشد .
۸-۱۱ -روانشناسان در تحقیق با حیوانات، اطمینان مییابند که حیوان در معرض رنج یا آسیب غیرضروری قرار
نگیرد و اگر پس از پایان تحقیق الزم باشد به زندگی حیوان پایان داده شود، باید مطمئن شوند که این عمل
در سریع ترین زمان و با کمترین زجر ممکن انجام میگیرد.
۸-۱۲ -مسئولیت علمی و اخالقی پژوهش بر عهده مجری طرح است، در عین حال تمام افرادی که به نوعی درگیر
انجام این پژوهش هستند، نیز به سهم خود در قبال اعمال و وظایف پژوهشی خود مسئول هستند .
۸-۱۳ -روانشناسان و مشاوران در ارایه نتایج پژوهشهای علمی و تفسیر آنها، صداقت و امانت داری را به طور
کامل رعایت و از ارائه اطالعات غیر واقعی و ساختگی پرهیز میکنند.
۸-۱۴ -روانشناسان و مشاوران از ارایه و انتشار دادهها و پژوهشهای قدیمی به عنوان دادهها یا پژوهشهای جدید،
اجتناب میکنند.
۸-۱۵ -روانشناسان و مشاوران وظیفه دارند اقدامهای الزم را به منظور حفظ حقوق شهروندان و جلوگیری از
سوءتعبیر و سوءاستفاده از نتایج گزارشها و پژوهشهای خود، انجام دهند و اطمینان حاصل کنند که این
نتایج در جهت ایجاد تبعیض بین گروه های نژادی، قومی، فرهنگی، دینی و جنسیتی مورد سوء استفاده قرار
نخواهد گرفت.
۸-۱۶ -چنانچه روانشناسان و مشاوران در اطالعات منتشر شده خود دچار خطا یا اشتباهی شوند، باید به نحو مقتضی
و مناسب نسبت به تصحیح آن اقدام کنند.
۸-۱۷ -روانشناسان و مشاوران میپذیرند که حقوق مادی و معنوی تحقیقات و تالیفات، تماماً متعلق به پژوهشگران
و مولفان آنها بوده و در کلیه فعالیتهای علمی، پژوهشی و حرفهای خود حقوق آنان را رعایت میکنند .
۸-۱۸ -روانشناسان و مشاوران مسئولیت و امتیاز کارهایی را که انجام ندادهاند، یا هیچ نوع نقش و نظارتی در اجرای
آنها نداشتهاند، نمیپذیرند.
۸-۱۹ -در مقالههای استخراج شده از پایان نامههای دانشجویی، نام دانشجو به عنوان مولف اول مقاله میآید، مگر
آنکه دانشجو نقشی در استخراج مقاله از پایاننامه خود نداشته باشد.
۹ -تبلیغات و خدمات عمومی :
۹-۱ -روانشناسان و مشاوران از هرگونه اظهارات غیرواقعی و نادرست در زمینه آموزشهای تخصصی، تجارب
حرفهای، شایستگیها، درجات تحصیلی، مدارک، وابستگیهای سازمانی یا انجمن، خدمات، علمی و بالینی،
تألیفات و تحقیقات خود اجتناب مینمایند.
ن ظ ا م ن ا م ه ا خ ال ق ی ر و ا ن ش ن ا س ا ن و م ش ا و ر ا ن
ص ف ح ه | ۸
۹-۲ -روانشناسان و مشاورانی که از طریق کتاب، مجالت، روزنامهها، اینترنت، رادیو، تلویزیون و دیگر ابزارهای
ارتباط جمعی، برای عموم مردم پیشنهاد یا توصیه ارایه میکنند، باید اطمینان حاصل نمایند که اظهارات
ارایه شده واجد شرایط زیر باشد:
۹-۲-۱ -بر پایه دانش روزآمد روانشناختی و تجربههای حرفهای آنان استوار باشد.
۹-۲-۲ -با مشخصههای اخالق حرفهای روانشناسان و مشاوران منطبق باشد.
۹-۲-۳ -داللت بر آن نداشته باشد که رابطه حرف های با مخاطبان برقرار شده است.
۹-۳ -روانشناسان و مشاوران در مواردی که رسانههای جمعی، انجمنها، گروهها و افراد در خصوص مدارک،
تخصص، تواناییها، خدمات و اظهارات آنها اطالعات نادرستی را ارایه می دهند، باید در اسرع وقت و به نحو
مقتضی برای تصحیح آن اقدام میکنند.
۹-۴ -هنگامی که روانشناسان و مشاوران از فرد، افراد یا سازمانی برای تبلیغ خدمات تخصصی خود استفاده
میکنند، باید از صحت مطالب ارایه شده توسط آنان اطمینان حاصل کنند، بر فرایند تبلیغات نظارت نمایند
و مسئولیت آن را بر عهده بگیرند.
۹-۵ -روانشناسان و مشاوران در ارایه آموزش های عمومی باید نسبت به کارآمدی، موثر بودن، روزآمدی و صحت
آموزشهای ارائه شده اطمینان حاصل نمایند .
۹-۶ -روانشناسان و مشاوران در چارچوب حوزه تخصصی و در حد توان خود، در فعالیت های اجتماعی مرتبط با
توسعه و بهبود رفاه اجتماعی و حفظ و گسترش منافع عمومی )از جمله سیاستگذاری های اجتماعی، اصالح
قوانین و مقررات، و مانند آن( مشارکت می کنند .
۹-۷ -روانشناسان و مشاوران بخشی از زمان خود را به ارائه خدمات تخصصی عام المنفعه به افراد و گروههای
نیازمند اختصاص میدهند.
۹-۸ -روانشناسان و مشاوران به صورت داوطلبانه نسبت به ارائه خدمات تخصصی روان شناختی و مشاورهای در
شرایط بحران و اضطرار )از جمله بالیای طبیعی مثل زلزله، سیل و مانند آن( اقدام میکنند .
۱۰ -حل و فصل مسایل و تعارض های اخالقی :
۱۰-۱ -وقتی تعارضی بین دو یا چند اصل اخالقی به وجود میآید، روانشناسان و مشاوران ضمن بررسی و ارزیابی
دقیق موقعیت و راه حلهای ممکن، تمام تالش خود را برای حل تعارض مذکور به کار میگیرند. چنان چه
تعارض حل نشود، با یادآوری تعهد خود به رعایت ضوابط اخالق حرفهای، راه حلی را بر میگزینند که بیشترین
پیامد مثبت و کمترین پیامد منفی را برای فرد یا افرادی که از آن تأثیر میپذیرند، داشته باشد .
۱۰-۲ -روانشناسان و مشاوران در مواردی که بین ضوابط اخالق حرفهای و قانون تعارض وجود داشته باشد، پس از
انجام اقدام های منطقی برای حل تعارض، در صورتی که با رعایت ضوابط و اخالق حرفهای، تعارض قابل حل
نباشد، ملزم به رعایت قانون میباشند.
۱۰-۳ -روانشناسان و مشاوران در صورتی که بین ضوابط اخالق حرفهای و مقررات سازمانی که در آن کار میکنند،
تعارضی پیش بیاید، از ضوابط اخالق حرفهای پیروی می کنند .
۱۰-۴ -در صورتی که روانشناسان و مشاوران اطالع حاصل نمایند که یکی از همکاران آنان ضوابط اخالق حرفهای
را نادیده گرفته و بر خالف آن عمل میکند ابتدا سعی خواهند کرد که با تذکر به آن همکار از ادامه تخلف
جلوگیری کنند. در صورتی که این اقدام مؤثر واقع نشود، باید مراتب را به مسئول باالتر اطالع دهند و در
ن ظ ا م ن ا م ه ا خ ال ق ی ر و ا ن ش ن ا س ا ن و م ش ا و ر ا ن
ص ف ح ه | ۹
صورت تکرار تخلف، موضوع را به کمیسیون رسیدگی به تخلفات حرفهای سازمان نظام روانشناسی و مشاوره
گزارش نمایند.
۱۰-۵ -روانشناسان و مشاوران در جریان رسیدگی به پرونده متخلفان، با کمیسیون رسیدگی به تخلفات حرفهای
سازمان نظام روانشناسی و مشاوره همکاری میکنند .
۱۰-۶ -روانشناسان و مشاوره همواره سعی و تالش الزم را برای صیانت از شئونات حرفهای و رشد و اعتالی دانش
روانشناس ی و مشاوره مبذول میدارند.
نظام نامه اخالق حرفهای روانشناسان و مشاوران در شصت و هشتمین جلسه شورای مرکزی سازمان که
در مورخه ۰۵/۰۶/۸۶ برگزار شد، مورد بازنگری قرار گرفت و به تصویب رسید.